Tatilleri ailenizle geçirmek mi yoksa yurtdışına çıkmak mı istersiniz? Ya da eşinizle/sevgilinizle sinemaya mı gidersiniz yoksa tuttuğunuz takımın maçını mı izlersiniz? Özel hayatımızda olduğu gibi, iş hayatımızda da hep bu tür seçenekler ve önceliklendirmeler önümüze çıkıyor. Örneğin krizi fırsat olarak değerlendirip büyümeye mi, nakit pozisyonunu korumaya mı çalışacaksınız?

Aynı önceliklendirme konusunu Ar-Ge projelerinin seçimi ve hayata geçirilmesi için de geçerli. Her zaman için elimizde sınırlı kaynak ve sınırsız proje olduğunu düşünürsek projeleri belirli bir kıstasa göre seçmek ve önceliklendirmek zorundayız. Bu önceliklendirme işlemi için sıklıkla işletmeler ve patronlar içgüdülerine güvenirken, planlı ve stratejik Ar-Ge yapanlar ise belirli metrikleri kullanıyor. Elbette seçilen yöntem şirketinizin boyutuna ve eldeki proje sayısına göre değişiklik gösterebilir ama en kötü yöntem, hiç yöntem olmamasından daha iyidir.

Yoğunlukla şirketlerde hissiyat sıralaması yapılır. Şirketin elindeki projeleri üst yönetim, izafi ama işin içinden gelme nedeniyle belirlenmiş parametrelerine göre önceliklendirir. Bu önceliklendirme sırasında projeler; bu proje bundan daha iyi, diğeri daha sonra yapılsın şeklinde sınıflandırılır. Her zaman yanlış çıkmamakla birlikte bu tür izafi sıralamaların sonucu, iptal edilen veya sürekli revize edilen projelerdir.  

Az projesi olan şirketler için ikili karşılaştırma yöntemi iyi alternatifler arasındadır. İkili karşılaştırma yönteminde eldeki projeler birbirleri ile sabit parametreler üzerinden kıyaslanır. Burada parametrelerin (kârlılık, yatırım maliyeti, başa baş analizi vb.) belirlenmesi oldukça önemlidir çünkü bütün kıyaslama sabit bir değer üzerinden yapılmalıdır. Bu analiz ile projelerin birbirlerine olan üstünlükleri kıyaslanarak, önceliklendirme sıralaması yapmak mümkün olur.

Biraz daha fazla projesi olan şirketler için başka bir alternatif yöntem, karşılaştırma matrisinin oluşturulmasıdır. Karşılaştırma matrisi oluştururken proje isimleri üst satıra ve soldaki sütuna sıralanır. Daha sonra her bir proje birbiri arasında yine sabit parametreler kullanılarak notlanır. Burada önemli olan husus projelerin birbirleri arasında 1/0 olarak değerlendirilmesidir. Yani bir projeniz belirlediğiniz parametrelere göre diğer bir projeden daha iyi ise 1, daha yetersiz ise 0 alacaktır. Değerlendirmenin sonunda satır toplamları alınarak en öncelikli proje(ler) belirlenir. Birbiri ile eşit puanı alan projeleri ikili karşılaştırma ile kıyaslayabilirsiniz.

Benim tavsiyem ise puanlama metodolojisinin kullanılmasından yana. Puanlama metodolojisinde şirket, kendi kriterlerine uygun bir formülasyon oluşturur. Örneğin,  Proje Faydası = Beklenen KazançxTicarileşme İhtimali – Yatırım Maliyeti gibi. Bu tür şirkete özel oluşturulmuş formüller sayesinde hem her proje için objektif değerlendirme yapılmış olur hem de önceliklendirme yapmak için elde somut veriler birikir.

Yöntem nasıl olursa olsun öncelikle zamanımız, daha sonra da bütün diğer kaynaklarımız sınırlı olduğu için hayatımızı doğru öncelikler kapsamında yürütmemiz gerekiyor. Bu sayede az zamanda çok iş yapmak için bizim de fırsatımız olur.

www.etkindestek.com