Hayal kurmak, her yeni dönem arifesinde bir kere daha hatırlanıyor. Oysa çoğumuzun çocuklukta bırakılması gerektiğini düşündüğü bu alışkanlık, birçok toplumun ilerlemesinde kilit rol oynuyor. Hayalleri uğruna çalışan insanlar sayesinde bir şeyler değişiyor ya da ilerlemeler oluyor. Belki bu hayaller her zaman masum olmuyor; Hitler’in büyük Almaya ideolojisi gibi. Ama bizim yapmamız gereken toplumumuzu ileri götürecek hayaller kurmak.

Hayatımızın boş sayfalarını tükettikçe, hayaller yerini beklentilere bırakıyor. Bu sefer mutluluğun aslında hayallerin değil beklentilerimizin karşılanmasında saklı olduğunu düşünmeye başlıyoruz. Geri kalan bütün enerjimizi beklentilerimizi karşılamaya çalışmakla başlıyoruz. Oysa hayallerimiz bize esin kaynağı olan ideallerken, beklentilerimiz bu uğurda yaptığımız çalışmaların meyveleri olmalı.

Konuyu uzmanlık alanıma, biraz da somut bir olaya bağlamak gerekirse, aynı karışıklığı Ar-Ge projeleri için tüm patronların yaşadığını söyleyebilirim. Yanlış beklentiler, tatminsiz sonuçlara neden oluyor. Örneğin tatile çıkıyorsunuz, aklınızda güneşli ve sıcak bir tatil fikri var. Hayaliniz güzel bir tatil geçirmek, beklentiniz ise güneş ve deniz. Ama yola çıkarken rotanızı planlamamışsınız. Yolculuğun sonunda Antalya yerine Trabzon’a varmışsınız. Tatil için beklentiniz güneş ve deniz iken, uçsuz yeşillikler ve nemli bir havanın ortasında kendinizi bulmuşsunuz. Plansızlık, tatmin edilmemiş beklentiler ve hayal kırıklığı şeklinde sonuçlanıyor.

Bu durum Ar-Ge hevesi ile yola çıkan birçok şirkette aynı şekilde gerçekleşiyor. Şirketlerin kendilerine bir Ar-Ge ideolojisi belirlemeleri gerekiyor. Bu “kârımızın yüzde 50’sini Ar-Ge projelerinin sonuçlarından elde etmek” gibi nümerik bir hedef olabileceği gibi “Türkiye’nin adı Ar-Ge ile anılan sektör lideri olmak” şeklinde daha manevi bir hedefte olabilir. Ama yola çıkmadan önce mutlaka büyük bir hayaliniz olması lazım.

Hayalinizi tamamlayan diğer önemli husus ise beklentileriniz. Tek proje ile Ar-Ge lideri olunabileceği ya da pazarlama dokümanı ile devletten Ar-Ge teşviği alınabileceği beklentilerine kapılmak, hep sonu hüsranla biten yolculuklar. Maalesef bir gerçek olarak, şirketler ne kadar çok hüsran yaşarlar ise o kadar Ar-Ge’den kopuyorlar. O nedenle beklentilerimizi hayallerimize ulaşacağımız adımlar olarak görmeli ve kendimizi kandırmamalıyız. Örneğin Ar-Ge teşviği başvurunuza seri üretim makinelerini, altyapı yatırımlarını, ilgisiz personel maliyetlerini koyarsanız oyunu kuralına göre oynamış olursunuz. Eğer kurallara dikkat etmezseniz de kalesinde golü gören taraf hep siz olursunuz.

Ar-Ge projelerinden beklentilerinizin gerçekçiliğini ölçmek için kendinizi bir müşteri olarak görün ve projenizi kendinize satmaya çalışın. Ama “kargaya yavrusu kuzgun görünür” tuzağına da düşmeyin.  
Altını çizmek istediğim önemli başka bir konu ise “beklenti manipülatörleri!”. Böyle bir terim olduğunu pek sanmıyorum ama böyle insanlar maalesef var. Bu tür insanlar şirket içerisinden olabileceği gibi danışman gibi farklı sıfatlar ile şirket dışarısından da olabilir. Beklenti manipülatörlerinin en büyük zararları patronlara gerçekleri değil, duymak istediklerini söylemeleri ve bu sayede yanlış beklentiler yaratmalarıdır.

Örneğin siz Ar-Ge teşvik başvurusunda bulunursunuz onlar sizin projenize yüz binlerce YTL değerinde yatırım gideri koyarak devletten bu paraların alınacağı beklentisini yaratırlar. Ancak bu gibi durumlarda sonuç her zaman hüsran olur. Şirket içinde de şirket dışında da beklenti manipülasyonu yaratan kişilere dikkat etmek ve bilgileri farklı kaynaklardan doğrulatarak işe başlamak gerekiyor.

Takvimde sıfır zamanından beri aradan 2008 yıl geçti. Birçok konuda iyiye gideceğimiz yerde her sene daha kötüsünü yapmayı başarabiliyoruz. Ancak herkesin büyük resimde ayrı bir sorumluluğu bulunuyor. Önce hayal kurmaktan, sonra şirketimiz için gerçek beklentiler yaratmaktan vazgeçmemeliyiz. Herkes üzerine düşeni yaptığında “kelebek etkisi” filminde olduğu gibi, bir şey değişir, her şey değişir!

www.etkindestek.com